Begrippenlijst

Chill filtration

Cask strenght

NAS (No Age Statement)

Single barrel whisky

Slàinte

 

 

Cask strenght

 

 

 

 

Cask strength is een term die wordt gebruikt bij de productie van whisky om het alcoholvolume aan te geven dat wordt gebruikt voor een whisky tijdens het rijpen in een vat.

Dit volume ligt meestal tussen de 60-65%.

De meeste whisky wordt vlak voor het bottelen aangelengd met water, om het alcoholpercentage terug te brengen tot ergens tussen de 40-46%.

Cask strength whisky wordt echter niet verdund met water, maar op vatsterkte in de fles gedaan. Deze whisky bevat dus het alcoholpercentage dat de whisky heeft op het moment dat hij uit het vat komt.

 

 

 

Voordelen van

cask strenght Whisky

 

 

 

 

Het grote voordeel van een cask strength whisky is dat je als consument zelf kunt bepalen hoe sterk je de whisky wilt drinken. Je hebt de vrijheid om eventueel zelf een paar druppels water in je whisky te doen. Zo kun je in feite dus zelf het gewenste alcoholpercentage regelen. Let er wel op dat een dergelijke whisky een heel stuk sterker zal zijn dan wat je mogelijk gewend bent. Het aanlengen met een beetje water is in veel gevallen dus een aanrader.

 

Up

 

 

Is cask strength

whisky beter?

 

 

 

 

Of een cask strength whisky beter is dan een standaard whisky, daar kun je over discussiëren. Bij een whisky met een alcoholpercentage van bijvoorbeeld 58% kan de alcohol erg overheersen ten opzichte van de meer subtiele smaken die de whisky bevat. Aan de andere kant zijn er ook mensen die hun whisky het liefst zo puur mogelijk hebben, dus zonder de toevoeging van water. Wel is cask strength whisky duurder, voor zowel de producent als de consument. Omdat de whisky niet wordt aangelengd met water kan de producent immers minder flessen whisky uit een vat halen

 

Up

 

 

Chill filtration

 

 

 

 

Chill filtration is een methode om bepaalde stoffen in de whisky te verwijderen voordat deze gebotteld wordt. De whisky wordt afgekoeld naar een temperatuur rond het vriespunt, zodat stoffen zoals vetzuren, eiwitten en esters samenklonteren. Vervolgens wordt de whisky op hoge snelheid door een speciale metalen filter geleid, waardoor deze klonters vast komen te zitten en verwijderd zullen worden.

 

 

 

Wat is het nut

van chill filtration?

 

 

 

 

De reden dat chill filtration wordt toegepast is vooral van cosmetische aard. Bovengenoemde stoffen zorgen ervoor dat whisky bij langdurige opslag in lage temperatuur troebel kan worden. Ook kan whisky troebel worden na het toevoegen van een paar druppels koud water of ijs. Een troebele whisky oogt natuurlijk minder smakelijk voor de consument. Om dit te voorkomen gebruiken veel distilleerderijen dus de chill filtration methode.

Hoeveel van de stoffen er uiteindelijk wordt verwijderd uit de whisky is afhankelijk van een aantal factoren. Zo is de temperatuur, het aantal filters en de snelheid waarmee de whisky door de filter wordt geleid van groot belang. Bij het gebruik van meerdere filters en een lagere snelheid worden er vanzelfsprekend meer stoffen verwijderd.

 

 

Heeft chill filtration

invloed op de smaak?

 

 

 

 

De invloed van chill filtration op de smaak is een interessante discussie. Velen zijn van mening dat het een negatief effect heeft op de whisky, omdat de stoffen juist een grote hoeveelheid smaak en karakter zouden toevoegen aan de whisky. Deze groep is daarom meer een voorstander van non-chill filtered whisky. Anderen zijn weer van mening dat je het verschil nauwelijks kunt proeven. Een feit is in ieder geval wel dat het overslaan van chill filtering de productiekosten verlagen.

In werkelijkheid is het erg lastig om het goed te kunnen vergelijken, omdat geen enkele producent dezelfde whisky uitbrengt in een variant met en zonder chill filtering. Deze discussie zal dus nog wel even blijven voortduren.

 

Up

Up

Up

 

NAS (No Age Statement)

 

 

 

 

No Age Statement betekent simpelweg dat er geen leeftijdsaanduiding staat vermeld op het label van de fles. Volgens de Schotse wet moet een whisky minstens 3 jaar hebben gerijpt. Een NAS whisky bestaat dus uit whisky van minimaal 3 jaar oud, maar kan ook bijvoorbeeld 8 jaar, 12 jaar of 18 jaar oude whisky bevatten. Zonder leeftijdsaanduiding heeft de distilleerderij meer flexibiliteit in wat ze produceren, omdat ze niet zijn beperkt door leeftijd.

 

Up

 

Waarom maken distilleerderijen

NAS whisky?

 

 

 

 

Whisky is een product dat steeds populairder wordt, ook ver buiten Europa. De vraag naar whisky is de laatste tijd enorm gestegen. Het wordt steeds lastiger om aan de vraag te blijven voldoen en oudere whisky’s worden steeds schaarser. Door ook jongere whisky’s te gebruiken kunnen producenten, indien nodig, grotere hoeveelheden op de markt brengen.

 

Het probleem hiervan is dat volgens de Schotse regels altijd de leeftijd van de jongste whisky op de fles vermeld moet worden. Als er bijvoorbeeld zowel 3 jaar oude whisky als 8 jaar oude whisky wordt gebruikt, is de producent verplicht om de leeftijd van 3 jaar te vermelden op de fles. Bij consumenten leeft (overigens niet altijd terecht) vaak het idee dat oudere whisky altijd beter is. Om dit te vermijden vermelden producenten bij een NAS whisky geen leeftijd op de fles.

 

 

Up

 

Is de kwaliteit van

NAS whisky minder?

 

 

 

 

Bij de term No Age Statement denk je misschien meteen aan jonge whisky, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Daarnaast wordt de kwaliteit van whisky niet alleen maar bepaald door de leeftijd. Ouder betekent niet altijd beter, en dus hoeft een NAS whisky niet per definitie slechter te zijn. De kwaliteit van het vat en de klimaatomstandigheden tijdens het rijpen hebben een grotere invloed. Uiteindelijk is het ook een kwestie van smaak, en zullen de meningen verdeeld zijn.

Up

 

Voorbeelden van

NAS whisky

 

 

 

 

Een bekend voorbeeld van een NAS whisky is Johnnie Walker. Op een aantal van hun flessen (bijvoorbeeld Red Label en Blue Label) staat geen leeftijdsverklaring. De kleur van het label bepaald wel de prijsklasse en kan een indicatie zijn van de leeftijd, maar wettelijk gezien zijn ze er niet aan gebonden. Ook bekende merken als Aberlour en Macallan hebben een reeks van NAS whisky’s in hun assortiment. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden op de markt.

Up

 

Single barrel

(single cask) whisky

 

 

 

 

Single barrel (of single cask) whisky is een whisky die wordt gebotteld uit één en hetzelfde vat. Dit betekent dat de fles alleen whisky bevat die heeft gerijpt in één specifiek vat, in plaats van een mengeling van whisky uit verschillende vaten. De whisky uit elk vat wordt apart gebotteld, waarbij elke fles het toebehorende vatnummer bevat. Omdat ieder vat anders is, ontstaat er een verschil in rijping. Elke partij whisky zal dus iets verschillen in smaak en een eigen karakter hebben.

 

 

Up

 

De voor- en nadelen

van single barrel whisky

 

 

 

 

Door het mengen van whisky uit verschillende vaten ontstaat er een whisky die altijd een uniforme kleur en smaakt bevat. Hiermee wordt de kwaliteit van de whisky gewaarborgd. Omdat dit bij een single barrel whisky niet het geval is, kan de kwaliteit van iedere partij zeer verschillend zijn. Terwijl de ene botteling fantastisch smaakt, zou het voor een andere botteling mogelijk beter voor de kwaliteit zijn geweest om de whisky te mengen uit verschillende vaten.

Een single barrel whisky biedt dus niet altijd een kwaliteitsgarantie, maar uiteraard kun je er wel zeker van zijn dat een gerenommeerde distilleerderij geen whisky op de markt brengt die kwalitatief ondermaats is. Het is wel een zeer bijzonder product, dat wat complexer en puurder is dan whisky die wel gemengd wordt. Het leuke is dat elk vat helemaal uniek is. Wanneer het vat leeg is zal dus nooit meer exact dezelfde whisky geproduceerd kunnen worden.

 

Up

 

Voorbeelden van

single barrel whisky

 

 

 

 

Er zijn een aantal voorbeelden van distilleerderijen met een verscheidenheid aan single barrel whisky’s in het assortiment. Een daarvan is The Balvenie, met een reeks van 12, 15 en 25 jaar oude single barrel whisky. Daarnaast zijn er ook een aantal onafhankelijke bottelaars die single cask whisky produceren. In Schotland is het aanbod vrij beperkt, in de Verenigde Staten zal je er echter een stuk meer vinden.

Up

 

Slàinte

 

 

 

 

Slàinte is een veelgehoorde term in de verschillende vormen van het Gaelic dat in onder andere Schotland en Ierland wordt gesproken. De uitdrukking slàinte laat zich letterlijk vertalen naar ‘gezondheid’ in het Nederlands. Doorgaans gebruiken mensen uit deze streken slàinte als een toast. De uitspraak van het woord klinkt als ‘slawn-cha’.

Het Gaelic is een taal die gesproken wordt en werd door de van oudsher Keltische volken (genaamd de Gaels) die de eilanden aan de andere kant van de Noordzee bevolkten. Er zijn enkele varianten van deze taal, zo wordt er in Schotland een andere variant gesproken van deze taal dan in Ierland. In het Iers wordt het echter iets anders gespeld, hier schrijft men sláinte.

Vaak hoort men het woord in combinatie met ‘mhath’ (goede gezondheid) of als reactie hierop het welbekende ‘do dheagh shlàinte’ (jouw goede gezondheid). Een zeer bekende zin is tevens ‘go dte tú slán’, wat zoveel betekent als ‘het ga je goed’.

 

Slàinte in de taalkunde

 

 

 

 

Het woord is een afgeleide vorm van het Oud-Ierse ‘slán’, dat ‘gezond’ of ‘gezondheid’ betekent, aangevuld door het Oud-Ierse achtervoegsel ‘tu’. Resulterend in ‘slántu’ en het latere Middel-Ierse sláinte. De taalkundige achtergrond van het woord valt terug te leiden naar het Indo-Europese ‘slā’, dat zoveel betekent als ‘voordelig’ of ‘gezegend’ en te koppelen is aan woorden als ‘selig’ in Germaanse talen en ‘salus’ in het Latijn.

Eigenlijk is de uitdrukking Slàinte dus, ondanks de overduidelijke verschillen, een exotische neef van Spaanse uitdrukkingen als ‘salud’ en het Italiaanse ‘salute’. Deze termen worden doorgaans ook in deze landen gebruikt om mee te proosten. Slàinte heeft mede door de populariteit van Schotse whisky wereldwijde bekendheid gekregen en is bij whiskykenners over de hele wereld een geliefde toast. Ook het drinken van de Ierse drank Guinness wordt vaak vergezeld met een enthousiaste – slàinte!

 

Up

Up